Marathi Nibandh :निबंध लेखन’ हा आजच्या काळात एक महत्त्वाचा विषय बनला आहे, विशेषतः विद्यार्थ्यांसाठी. असे अनेक प्रसंग आहेत जेव्हा तुम्हाला वेगवेगळ्या विषयांवर निबंधांची आवश्यकता असते. निबंधांचे हे महत्त्व लक्षात घेऊन आम्ही हे निबंध तयार केले आहेत. आम्ही तयार केलेले निबंध अतिशय पद्धतशीर आणि सोपे आहेत आणि लहान आणि मोठ्या दोन्ही शब्द मर्यादेचे निबंध आमच्या Marathime.com वेबसाइटवर उपलब्ध आहेत.

आम्ही आमच्या वेबसाइटवर वर्ग १, २, ३, ४, ५, ६, ७, ८, ९, १०, ११, १२ आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी विविध प्रकारचे निबंध प्रदान करत आहोत. या प्रकारचा निबंध आपल्या मुलांच्या आणि विद्यार्थ्यांच्या अतिरिक्त अभ्यासक्रमांमध्ये खूप उपयुक्त ठरेल जसे: निबंध लेखन, वादविवाद स्पर्धा आणि चर्चा.

हे सर्व निबंध अतिशय सोप्या भाषेत अतिशय सोपे शब्द वापरून लिहिलेले आहेत. कोणतीही व्यक्ती हे निबंध अतिशय सहजपणे समजू शकते. शाळांमध्ये दिलेल्या निबंधांबरोबरच इतर अनेक प्रकारचे निबंध आमच्या वेबसाईटवर उपलब्ध आहेत. जे तुमच्या परीक्षा आणि इतर कामांसाठी खूप उपयोगी ठरेल, आम्ही दिलेल्या निबंधांचा वापर तुमच्या गरजेनुसार करू शकता.

Marathi Nibandh Lekhan-मराठी निबंध लेखन
Marathi Nibandh Lekhan – मराठी निबंध लेखन

Marathi Nibandh – मराठी निबंध

10 ओळी निबंध मराठी लहान मुलांसाठी

मी मुलेमाळीकाका
मी मुलीकपडे
माझी आईफेरीवाला
माझा भाऊगारुडी
माझी बहीणकेशकर्तन
माझा परिवारउन्हाळा
माझे वडीलहिवाळा
माझे घरपावसाळा
माझे आजोबासकाळचे फिरणे
माझी आजीप्राणिसंग्रहालय
माझे काकारेल्वे स्टेशन
माझी शाळाबसस्टैंड
ग्रंथालयजोडे
मुख्याध्यापककपड्यांची निगा
शिक्षकमदतनीस
उपाहारगृहसहल
माझा वर्गमंदिरदर्शन
माझा प्रिय मित्रजत्रा
माझे दप्तरआंबा
परीक्षासफरचंद
झाडेकेळ
बागडाळिंब
सूर्यहोळी
पृथ्वीदिवाळी
हिमालयरक्षाबंधन
चंद्रदसरा
तारेनाताळ
दूधबालदिन
पाणीस्वातंत्र्यदिन
कुत्राप्रजासत्ताकदिन
गायईद
वाघगांधी जयंती
सिंहशिक्षक दिन
हत्तीक्रीडादिवस
मांजरदूरदर्शन
उंटसंगणक
बकरीमोबाइल
घोडाघड्याळ
मासेबस
फुलपाखरूचारचाकी
मोररेल्वे
चिमण्याविमान
कबुतरस्वच्छता
म्हैसचांगल्या सवयी
कोंबडाचांगली संगत
पोपटवेळेचा सदुपयोग
कावळादुसऱ्यांना मदत
सैनिकव्यायाम
पोलिसपरिश्रम
पोस्टमनआळस
शेतकरी नवीन वर्ष

निबंध मराठी

  1. अंगण हरवलेली घरे निबंध मराठी
  2. अंतराळ संशोधन निबंध मराठी
  3. अंधश्रद्धा निबंध मराठी
  4. अंधश्रद्धेचा बळी समाज निबंध मराठी
  5. अनाथालयास भेट निबंध मराठी
  6. अन्न हे पूर्णब्रह्म निबंध मराठी
  7. अपंग आणि मी निबंध मराठी
  8. बाबा आमटे निबंध मराठी
  9. अपघात कसे टाळता येतील निबंध मराठी
  10. रस्त्यावरील अपघात मराठी निबंध
  11. अवचित मिळालेला मोकळा तास मराठी निबंध
  12. अशी झाली चांदण्यातील सहल निबंध मराठी
  13. अशी झाली माझी फजिती मराठी निबंध
  14. असेही काही पाहुणे निबंध मराठी
  15. अस्पृश्यता एक कलंक मराठी निबंध 
  16. अस्वच्छता आणि प्रदूषण मराठी निबंध
  17. आई थोर तुझे उपकार मराठी निबंध
  18. आई संपावर गेली तर निबंध मराठी
  19. कल्पना चावला मराठी निबंध
  20. आकाश दर्शन निबंध मराठी
  21. आजकालचे लग्नसमारंभ निबंध मराठी 
  22. आठवड्यामध्ये रविवार नसता तर निबंध मराठी
  23. आणि झाडे गप्प झाली निबंध मराठी 
  24. आत्महत्या सुटकेचा अनैतिक मार्ग निबंध मराठी 
  25. आदर्श नागरिक मराठी निबंध
  26. आदर्श विद्यार्थी मराठी निबंध
  27. आपला राष्ट्रध्वज निबंध मराठी
  28. आपले शेजारी देश निबंध मराठी 
  29. आपले सामाजिक कर्तव्य निबंध मराठी 
  30. आमचे पशुमित्र निबंध मराठी
  31. आमच्या गावचा बाजार निबंध मराठी
  32. आमच्या गावची जत्रा मराठी निबंध
  33. आमच्या शाळेतील ग्रंथालय निबंध मराठी

वर्णनात्मक निबंध मराठी

  1. मी
  2. माझी आई
  3. माझे बाबा
  4. माझी आजी
  5. माझे आजोबा
  6. माझी बहिण
  7. माझा मित्र
  8. माझा आवडता मित्र
  9. माझी शाळा
  10. माझे गाव
  11. माझे आजोळ
  12. माझा महाराष्ट्र
  13. आमची मुंबई
  14. माझी मायबोली मराठी
  15. माझे आवडते शिक्षक
  16. माझा आवडता पक्षी पोपट
  17. माझा आवडता प्राणी
  18. माझा आवडता प्राणी हत्ती
  19. माझा आवडता प्राणी कुत्रा
  20. माझा आवडता प्राणी गाय
  21. माझा आवडता प्राणी ससा
  22. माझा आवडता प्राणी सिंह
  23. माझा आवडता प्राणी घोडा
  24. माझा आवडता प्राणी वाघ
  25. माझा आवडता प्राणी मोर
  26. माझा आवडता प्राणी मांजर
  27. माझा आवडता खेळ
  28. माझा आवडता छंद
  29. माझा आवडता विषय
  30. माझा भारत महान
  31. माझा आवडता पक्षी चिमणी
  32. माझा आवडता प्राणी मांजर
  33. माझा आवडता ऋतू उन्हाळा
  34. माझा आवडता ऋतू पावसाळा
  35. माझा आवडता ऋतू हिवाळा
  36. माझे आवडते महिने : चैत्र आणि श्रावण
  37. माझा आवडता पाळीव प्राणी
  38. माझा आवडता अभिनेता
  39. माझा आवडता सण
  40. माझा आवडता लेखक
  41. माझा आवडता नेता
  42. माझा आवडता संत
  43. माझा आवडता थोर समाजसुधारक
  44. माझा विमान प्रवास
  45. माझा मायदेश महाराष्ट्र
  46. माझी मराठी
  47. माझ्या आठवणीतील काही आनंदाचे क्षण
  48. माझे विरंगुळ्याचे क्षण
  49. मी पाहिलेल्या वेगवेगळ्या वाटा
  50. मी पाहिलेला सूर्यास्त
  51. मी पाहिलेला अपघात
  52. मी पाहिलेला खेळ
  53. मी पाहिलेला डोंबाऱ्याचा खेळ
  54. मी पाहिलेला क्रिकेटचा सामना
  55. मी पाहिलेला महापूर
  56. मी पाहिलेली धार्मिक क्षेत्रे
  57. मी पाहिलेले निसर्गसुंदर स्थळ
  58. मी सायकल शिकते, तेव्हा
  59. मी वाढवलेले रोपटे
  60. मी केलेली सहल
  61. मी स्पर्धेत भाग घेते
  62. पावसाळा निबंध मराठी
  63. पावसाळ्यातील एक दिवस
  64. शहरातील पावसाळा
  65. खेड्यातील पाऊस
  66. पावसाळ्यातील गमती-जमती
  67. पावसाळ्यातील निसर्ग
  68. असा हा पाऊस!
  69. माझी दैनंदिनी
  70. नवीन वर्ष निबंध
  71. प्रजासत्ताक दिन
  72. रमजान ईद
  73. स्वातंत्र्यदिन
  74. बालदिन
  75. दसरा
  76. मकरसंक्रांत
  77. पोळा
  78. नाताळ / ख्रिसमस
  79. गणेशोत्सव
  80. होळी
  81. स्वातंत्र्यानंतरचा भारत
  82. आमच्या गावची जत्रा
  83. जत्रेतील गमतीजमती
  84. आमच्या गावचा बाजार
  85. भारताचा स्वातंत्र्यदिन
  86. पाचवीतील पहिला दिवस
  87. एक रम्य सकाळ
  88. एक भारतीय शेतकरी
  89. नंदीबैल
  90. माझ्या हातून झालेली चूक
  91. मी पाहिलेला वृद्धाश्रम
  92. वर्तमानपत्रे टाकणारा मुलगा
  93. आमचा कुत्रा
  94. माझी गोल्डी (इमानी कुत्रा)
  95. बेडूक-माणसाचा मित्र
  96. थंडीतील सकाळ
  97. जंगलाचा राजा- सिंह
  98. पाखरांची शाळा
  99. माकडांची शाळा
  100. फुलपाखरे
  101. राष्ट्रीय पक्षी मोर
  102. कोकीळ गाणारा पक्षी
  103. शेकरू
  104. समुद्रकिनाऱ्यावरील फेरफटका
  105. रेल्वेस्थानक
  106. स्वच्छ वर्ग, सुंदर वर्ग
  107. आमचे बालवीर शिबिर
  108. आम्ही गाव स्वच्छ करतो तेव्हा
  109. मला पडलेले गमतीदार स्वप्न
  110. एक रंगलेला क्रिकेटचा सामना
  111. सुट्टीतील मजा
  112. सायंकाळ
  113. अवचित मिळालेला मोकळा तास
  114. वर्तमानपत्र टाकणारा मुलगा
  115. घरकाम करणारे आमचे सदाकाका
  116. एक शेतकरी गृहिणी
  117. बदललेले गाव
  118. महाराष्ट्रातील अभयारण्ये
  119. शेतमळ्याला भेट
  120. नैसर्गिक आपत्ती
  121. प्राणिमात्रांचे अपत्यप्रेम
  122. वादळवायचा दिवस
  123. देशभक्ताचे कार्य किंवा मी पाहिलेला एक देशभक्त
  124. वृक्षांचे सौंदर्य
  125. आश्विन महिन्यातील सकाळ किंवा आला आश्विन मास !
  126. एक निसर्गरम्य स्थान-महाबळेश्वर
  127. अशी झाली चांदण्यातील सहल!
  128. एक निसर्गरम्य संध्याकाळ
  129. श्रावणातील गमती जमती

चरित्रात्मक निबंध

  1. डॉ बाबासाहेब आंबेडकर
  2. शिवाजी महाराज
  3. महात्मा गांधी

वैचारिक निबंध

  1. पर्यावरण निबंध मराठी
  2. मानव आणि पर्यावरण मराठी निबंध 

मराठी निबंध लेखन कसे करावे? – Marathi Nibandh Lekhan

कोणत्याही एका निबंधावर योजना बनवून, आपले विचार साध्या, मनोरंजक, आकर्षक आणि स्पष्ट शब्दात व्यक्त करणे याला ‘निबंध’ म्हणतात.निबंध‘ शब्दाचा दुसरा शाब्दिक अर्थ आहे – तो अर्थ, ज्यामध्ये अनेक मतांचा संग्रह आहे. या अर्थानुसार देखील, निबंधात, लेखक निवडलेल्या विषयावर स्वतःची मते किंवा मते व्यक्त करतो.

सामान्यतः ‘व्यवस्थापन’ आणि ‘लेख’ हे शब्द ‘निबंध’ चे समानार्थी मानले जातात, परंतु ‘निबंध’ आणि ‘लेख’ मध्ये थोडा फरक आहे. कोणत्याही विषयावर फक्त आपले विचार लिहिणे याला ‘लेख’ असे म्हणतात; पण त्याच विषयावर एकाच ठिकाणी आपले विचार मांडून लेखनाला ‘निबंध’ म्हणतात. जरी एखाद्या वस्तूचे निबंधाखाली वर्णन केले गेले असले तरी लेखकाला त्याचे वैयक्तिक विचार आणि भावना व्यक्त करणे आवश्यक आहे.

निबंध म्हणजे काय?

अनेक वेळा हा प्रश्न लोकांना विचारला जातो की शेवटी निबंध म्हणजे काय? आणि निबंधाची व्याख्या काय आहे? खरं तर, निबंध ही एक प्रकारची गद्य रचना आहे. जे अनुक्रमे लिहिलेले आहे. चांगला निबंध लिहिण्यासाठी आपण काही गोष्टींकडे लक्ष दिले पाहिजे जसे की – आपण लिहिलेली निबंधाची भाषा सोपी असावी, कल्पनांची पुनरावृत्ती होत नाही, निबंधाचे वेगवेगळे भाग हेडिंगमध्ये विभागले गेले आहेत इ.

जर तुम्ही या गोष्टी लक्षात ठेवल्या तर तुम्ही नक्कीच एक चांगला निबंध लिहू शकाल. तुमचे निबंध लिहिल्यानंतर तुम्ही ते एकदा वाचलेच पाहिजे कारण असे केल्याने तुम्ही तुमच्या चुका सुधारून तुमचे निबंध आणखी चांगले बनवू शकाल.

निबंध लेखनाचा उद्देश

विद्यार्थ्यांना लहान वर्गात निबंध लिहिण्यास प्रोत्साहित केले जाते. सुरुवातीला त्यांना लहान विषयांवर वर्णनात्मक निबंध लिहायला सांगितले जाते. हळूहळू, जेव्हा त्यांना निबंध लिहिण्याचा सराव मिळतो, तेव्हा ते काही गंभीर विषयांवर निबंध लिहून आपले विचार व्यक्त करू शकतात. निबंध लेखनाचा लेखक आणि वाचक दोघांनाही फायदा होतो.

  1. सर्वप्रथम, निबंध लिखाणाद्वारे, लेखकाला विविध प्रकारचे विषय आणि विषयांवर विचार करण्याची आणि चिंतन करण्याची संधी मिळते.
  2. लेखकाची लेखनशक्ती निबंध लेखनाद्वारे विकसित आणि सरावली जाते.
  3. वाचकाला लेखकाची आवड आणि कल्पना कळते.
  4. शिक्षकांना विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानाची माहिती मिळते. मग तो विद्यार्थी त्याच्या कल्पना व्यक्त करण्यात किती प्रमाणात यशस्वी होऊ शकतो हे समजून घेण्यास सक्षम आहे.
  5. विद्यार्थ्याच्या मानसिक विकासाची पातळी काय आहे आणि त्याचे सामान्य ज्ञान कसे आहे – शिक्षक सहजपणे त्याच्या निबंध -लेखनाद्वारे अंदाज लावू शकतो.

असे निबंध लिहा

निबंध लेखन ही एक कला आहे. सर्वप्रथम, ज्या विषयावर तुम्हाला निबंध लिहायचा आहे, त्या विषयावर तुम्ही पूर्णपणे विचार केला पाहिजे आणि तुमच्या मनात येणारे विचार लक्षात घ्या. यानंतर निबंधाची रूपरेषा बनवावी. या रूपरेषेनुसार, निबंधाच्या सुरुवातीला विषयाची ओळख थोडक्यात दिली पाहिजे. विषयाची स्वतः ओळख करून देणे याला दुसऱ्या शब्दात ‘भूमिका देणे’ किंवा ‘विषयाचा परिचय’ असेही म्हटले जाते.

हे लक्षात ठेवणे महत्वाचे आहे की भूमिका आकर्षक असावी. हा आकर्षक विषय-प्रवेश आहे जो वाचकाच्या मनात लेखकाप्रती आस्था निर्माण करतो; वाचकाची उत्सुकता जागृत होते आणि त्याला संपूर्ण निबंध वाचण्याची इच्छा होऊ लागते. जर भूमिका स्वतःच मनोरंजक नसेल तर वाचक संपूर्ण निबंध कधीच वाचू इच्छित नाही, म्हणून भूमिका-लेखनासाठी कौशल्याची आवश्यकता असते.

विषयाची ओळख झाल्यानंतर लेखकाने मुख्य विषयाचे तपशीलवार वर्णन केले पाहिजे. या भागाला निबंधाचा ‘मधला भाग’ म्हणतात. मधल्या भागात लेखकाने आपले स्वतंत्र विचार स्वतंत्र परिच्छेदात व्यक्त केले पाहिजेत. सर्वकाही क्रमाने स्पष्ट केले पाहिजे. कल्पनांना गोंधळ होऊ देऊ नये. निबंधाचा मधला भाग फारच थोडक्यात किंवा जास्त तपशीलाने लिहू नये.

संपूर्ण गोष्ट पूर्ण केल्यानंतर, शेवटी, एखाद्याने विषयाचे महत्त्व, त्याचे फायदे, तोटे, वंचितता इत्यादींवर स्वतःचे मत व्यक्त केले पाहिजे. निबंधाच्या या शेवटच्या भागाला ‘निष्कर्ष’ म्हणतात. हे वाचून, वाचक लेखकाचे विचार, ज्ञान, आदर्श, ध्येय इत्यादींबद्दल त्याची धारणा ठरवतो.

निबंध लेखनासाठी प्रत्यक्षात दोन मुख्य गोष्टी आवश्यक आहेत-

  1. विषय,
  2. शैली.

निबंधाची थीम निबंधाची रूपरेषा वाढवते आणि शैली साधेपणा, मनोरंजकता आणि मालिका आणते.

निबंधांचे प्रकार आणि व्याप्ती

निबंध विषयांची व्याप्ती खूप विस्तृत आहे. मानवी समाज, इतिहास, भूगोल, विज्ञान, मानवी प्रवृत्ती, नीतिशास्त्र, जीवन-जग, प्राणी-पक्षी, इमारत, शहर, गाव, प्रवास, आत्मचरित्र इत्यादी कोणत्याही विषयावर निबंध लिहिता येतो.

सोयीसाठी, निबंध चार विभागांमध्ये विभागला जाऊ शकतो-

  1. वर्णनात्मक,
  2. कथात्मक
  3. भावनिक
  4. गंभीर
  • वर्णनात्मक निबंधाखाली डोळ्यांचे वर्णन केले आहे; उदाहरणार्थ, प्राणी-पक्षी, शहर-बाग, सण-उत्सव इ.
  • कथात्मक निबंध अंतर्गत इतिहास, चरित्र, कथा, आत्मचरित्र इत्यादी विषय.
  • परोपकार, स्वावलंबन, विद्यार्थी जीवन, सत्य, अहिंसा, राग इत्यादी विषय भावनिक किंवा चिंतनशील निबंधाच्या अंतर्गत येतात.
  • एक गंभीर निबंध अंतर्गत, एखाद्या विशिष्ट पुस्तकावर टीका करणे किंवा एखाद्या पात्राचे वैशिष्ट्य इ. अशा निबंधांमध्ये, विषयाचे फायदे आणि तोटे दोन्ही तर्कशुद्धपणे विचारात घ्याव्या लागतात.

चांगल्या निबंधाचे गुण आणि वैशिष्ट्ये

  1. निबंधाची भाषा सोपी, स्पष्ट आणि समजण्यासारखी असावी.
  2. वाक्य लहान, साधे आणि अर्थपूर्ण असावे. लांब कंपाऊंड वाक्य लिहिणे टाळा.
  3. निबंधात कृत्रिम भाषा वापरू नये.
  4. निबंध लिहिताना शब्द आणि वाक्यांचा क्रम योग्य असावा.
  5. विरामचिन्हे आणि परिच्छेदांचा पूर्ण आणि योग्य वापर केला पाहिजे.
  6. तीच गोष्ट निबंधाच्या खाली वारंवार लिहू नये.
  7. विरोधाभासी गोष्टी निबंधात लिहू नयेत.
  8. निबंध लिहिताना, सामग्रीच्या श्रेणीमध्ये खूप काळजी घेतली पाहिजे.

प्रश्न १. निबंध म्हणजे काय?

उत्तर- खरं तर, निबंध ही एक प्रकारची गद्य रचना आहे. जे अनुक्रमे लिहिलेले आहे. कोणत्याही एका निबंधावर योजना बनवून, आपले विचार साध्या, मनोरंजक, आकर्षक आणि स्पष्ट शब्दात व्यक्त करणे याला ‘निबंध’ म्हणतात.

प्रश्न २. कथात्मक निबंध म्हणजे काय?

उत्तर- कथात्मक निबंध अंतर्गत इतिहास, चरित्र, कथा, आत्मचरित्र इत्यादी विषय.