एफडीआय म्हणजे काय? | FDI in Marathi? FDI आणि FII मधील फरक

आजच्या पोस्टमध्ये आम्ही तुम्हाला एफडीआय म्हणजे काय? FDI in Marathi ते सांगणार आहोत, तुम्हालाही एफडीआय बद्दल माहिती हवी असेल तर तुम्ही योग्य ठिकाणी आला आहात. यासह, एफडीआयचे फायदे काय आहेत हे देखील आपल्याला समजेल.

एफडीआय आणि एफआयआय तुम्हालाही आज या पोस्टद्वारे कळेल. आम्ही हे आपल्याला अगदी सोप्या भाषेत समजावून सांगू. आशा आहे की तुम्हाला आमच्या सर्व पोस्ट आवडल्या असतील. त्याचप्रमाणे, आपणास आमच्या ब्लॉगवरील प्रत्येक पोस्ट आवडत राहतील.

देशाच्या विकासासाठी एफडीआय आवश्यक आहे. एफडीआयच्या माध्यमातून देशातील रोजगार क्षेत्राचा विस्तार केला जातो. परदेशी कंपन्या येऊन भारतात गुंतवणूक करतात आणि त्यांचा हिस्सा भारतीय कंपनीत घेतात. याचा सर्वसामान्यांनाही मोठ्या प्रमाणात फायदा होतो.

एफडीआय म्हणजे काय? | FDI in Marathi? FDI आणि FII मधील फरक

याचा फायदा परदेशी गुंतवणूकदारांनाही होतो. एफडीआय परकीय गुंतवणूकदाराला नवीन बाजारपेठेत पैसे मिळवण्याची संधी देते. सेक्टर आणि व्यापाऱ्यांना ध्यानात घेऊन एफडीआयसाठी सरकारकडून नियम बनवले जातात. हे नियम डोळ्यासमोर ठेवून एफडीआय केले जाते.

तर जाणून घेऊया एफडीआय म्हणजे काय? FDI in Marathi सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत वाचणे आवश्यक आहे. एफडीआय बद्दल संपूर्ण माहिती आपल्याला शेवटपर्यंत पोस्ट वाचल्यानंतरच मिळेल.

एफडीआय म्हणजे काय?

जेव्हा एखाद्या देशाच्या कंपनीत दुसर्‍या देशाकडून गुंतवणूक केली जाते तेव्हा त्याला एफडीआय म्हणतात. भारताचा हा कायदा कोणत्याही गैर-भारतीय किंवा गैर-भारतीय कंपनीस सुविधा प्रदान करतो. याला परकीय गुंतवणूक म्हणूनही ओळखले जाते. एफडीआयमध्ये गुंतवणूक करणारा गुंतवणूकदार त्या कंपनीच्या व्यवस्थापनाचा काही भाग खरेदी करतो. आणि तो गुंतवणूकदार त्या कंपनीच्या व्यवस्थापनाचा सदस्य बनतो.

गुंतवणूकदार त्या कंपनीची गुंतवणूक खरेदी करू शकतो, बाँड खरेदी करू शकतो किंवा नवीन कारखानादेखील उघडू शकतो. एफडीआयने एखाद्या कंपनीत केलेली गुंतवणूक थेट गुंतवणूक म्हणून ओळखली जाते आणि गुंतवणूकीने गुंतवणूकदाराने १०% कंपनी विकत घेतल्यासच केलेली गुंतवणूक एफडीआय समजली जाईल.

एफडीआय फुल फॉर्म

थेट परकीय गुंतवणूक

एफडीआयचे प्रकार

एफडीआयचे प्रामुख्याने 2 प्रकार आहेत. जे तुम्हाला पुढे सांगितले जात आहे.

1. ग्रीन फील्ड

त्याअंतर्गत, दुसरा देश नवीन कंपनी उघडू शकेल. जर एखादी परदेशी कंपनी भारतात गुंतवणूक करून आपले नवीन कारखाना उघडते किंवा नवीन स्टोअर उघडली तर त्याला ग्रीन फील्ड असे म्हणतात. त्याची इच्छा असल्यास ती संपूर्ण मालकीची भारतीय कंपनीची सहाय्यक कंपनीदेखील उघडू शकते.

2. ब्राउन फील्ड

या क्षेत्राअंतर्गत, गुंतवणूकदार स्वतंत्र कारखाना उघडत नाही, त्याऐवजी कंपनीच्या जुन्या फॅक्टरीच्या व्यवस्थापनाचा केवळ एक भाग खरेदी करून तो मालकी हक्क मिळवू शकतो. ज्यामध्ये परदेशी कंपनी आपल्या ऑपरेटिंग जुन्या कारखान्यात आपला वाटा विकत घेऊ शकेल आणि त्याचा हिस्सा त्याच्या व्यवस्थापनावर मिळवू शकेल. ज्याला ब्राउन फील्ड म्हणतात.

अजून वाचा: भारताच्या सीमेवरील देशांची नावे आणि राजधानी

गुंतवणूक करण्याचे दोन मार्ग

परदेशी गुंतवणूकदार दोन प्रकारे गुंतवणूक करू शकतात. परदेशी गुंतवणूकदार कोणत्या 2 मार्गांनी गुंतवणूक करू शकतात ते जाणून घ्या.

1. थेट परकीय गुंतवणूक

दुसर्‍या देशाच्या कंपनीत गुंतवणूक केलेली थेट परकीय गुंतवणूक म्हणतात. ही गुंतवणूक दीर्घ मुदतीसाठी थेट गुंतवणूक आहे.

२. परकीय पोर्टफोलिओ गुंतवणूक

जेव्हा एखादा परदेशी गुंतवणूकदार भारतीय कंपनीकडून १०% पेक्षा कमी भाग भांडवल खरेदी करतो तेव्हा त्याला परकीय पोर्टफोलिओ गुंतवणूक असे म्हणतात. हे थोड्या काळासाठी होते.

एफडीआय चे फायदे

परदेशी गुंतवणूक असेल तर देशात येणाऱ्या एफडीआयचा सर्वसामान्यांना फायदा होतो. याचे फायदे जाणून घ्या.

  • परकीय गुंतवणूकीमुळे उत्पादन खर्च मोठ्या प्रमाणात कमी होतो.
  • एफडीआय अंतर्गत विदेशी गुंतवणूकदार भारतीय कंपनीची नवीन शाखा उघडू शकतील, जी रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध करुन देईल.
  • या माध्यमातून देशात नवीन तंत्रज्ञानही येत आहे जे देशाच्या विकासात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते.
  • जर परदेशी कंपन्यांनी देशात नवीन कारखाने उघडले तर देशात स्पर्धा वाढेल आणि चांगली आणि स्वस्त उत्पादने सर्वसामान्यांना उपलब्ध होतील.

एफडीआय तोटे

जर एफडीआयचे फायदे असतील तर त्याचेही काही तोटे आहेत. ज्यांना आपणास पुढे सांगितले गेले आहे, त्याद्वारे होणाऱ्या नुकसानाबद्दल त्यांना माहिती आहे.

  • त्याचा सर्वात मोठा गैरफायदा म्हणजे मोठ्या कंपन्या कुशल लोकांना नोकर्‍या देतील पण अकुशल लोकांना रोजगार मिळणार नाही.
  • यामुळे छोट्या कंपन्यांनाही त्रास होईल. कंपन्या स्वस्त वस्तूंची विक्री करुन जनतेसमोर त्यांचे ग्राहक होतील.
  • कोणत्या छोट्या कंपन्या त्यांच्याशी स्पर्धा करू शकणार नाहीत. ज्यामुळे छोट्या कंपन्यांचे नुकसान होईल.
  • सर्व विद्यमान कंपन्यांचा ताबा घेऊन परदेशी कंपन्या बाजाराचा ताबा घेऊ शकतात.

एफआयआय काय आहे?

एफआयआयला परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार म्हणतात. जेव्हा एखादी परदेशी संस्था आपल्या देशातील शेअर बाजार, विमा, बँकिंग इत्यादीमध्ये गुंतवणूक करते तेव्हा अशा प्रकारे केलेल्या गुंतवणूकीला एफआयआय म्हणजे परकीय संस्थागत गुंतवणूक असे म्हटले जाते. परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार हा एक मोठा गुंतवणूकदार आहे, एफआयआय आपल्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.

एफआयआय चा फुल फॉर्म “फॉरेन इन्स्टिट्यूशनल इन्व्हेस्टर” आहे.

एफआयआय आणि एफडीआय मधील फरक

  • एफडीआय ही परदेशी कंपनीकडून थेट गुंतवणूक केली जाते, तर एफआयआय गुंतवणूकदार समभाग, म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करतात. एफआयआय गुंतवणूकीचे माध्यम म्हणून सहभागी नोट्स, सरकारी सिक्युरिटीज, कमर्शियल पेपर इ. बनवतात, परंतु एफडीआय कायमस्वरूपी असतो, परंतु बाजारात गडबड असताना एफआयआय त्वरीत विकल्या जातात.
  • एफडीआय अंतर्गत ही प्रक्रिया परदेशी व्यवस्थापनाद्वारे नियंत्रित केली जाते, तर एफआयआयला दुय्यम बाजाराचा हात असल्याने व्यवस्थापन नियंत्रणाची आवश्यकता नसते.
  • एफडीआय दीर्घकालीन आणि अल्प मुदतीच्या दृष्टीक्षेपात काम करते, तर एफडीआय दीर्घकालीन दृष्टीवर काम करते.
  • एफआयआयचा लॉकिंग पीरियड नसतो तर एफडीआयचा लॉकिंग पीरियड असतो.
  • एफआयआयमधील गुंतवणूक 10 टक्क्यांपेक्षा कमी आहे, तर एफडीआय गुंतवणूक 10 टक्क्यांच्या वर आहे.

कुठल्याही FII किंवा FDI ने भारतीय बाजारावर गुंतवणूक करण्यापूर्वी त्यांना सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (सेबी) आणि रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाकडे नोंदणी करावी लागेल आणि त्यांचे नियम पाळावेत.

५०% टक्क्यांहून अधिक एफआयआयचा सहभाग असणारी भारतीय कंपनी

  • बाटा इंडिया – ७८ टक्के
  • इंडिकेशन टेक्नोलॉजी- ६६ टक्के
  • ट्राई डेंट – ६६ टक्के
  • कोल इंडिया – ६६ टक्के
  • ग्रॅन्यूल इंडिया – ६३ टक्के
  • वैभव ग्लोबल – ५२ टक्के
  • उषा मार्टिन – ५१ टक्के

अजून वाचा: यूपीएस म्हणजे काय

निष्कर्ष

आजच्या पोस्टमध्ये आपण एफडीआय म्हणजे काय? FDI in Marathi हे शिकलात आणि त्यासह एफडीआयचे फायदे देखील आपल्याला माहित आहेत. आम्हाला आशा आहे की आमच्याद्वारे दिलेली माहिती आपल्यासाठी उपयुक्त ठरेल.

एफडीआय म्हणजे काय? FDI in Marathi हे जाणून घेण्यासाठी आपण या पोस्टची मदत घेतली पाहिजे. या पोस्टद्वारे तुम्हाला एफडीआयबद्दल माहिती मिळाली असेलच. कमेंट करुन ही माहिती तुम्हाला कशी आवडली ते सांगा.

आपण आपल्या मित्रांना या पोस्टबद्दल माहिती देखील दिली पाहिजे. आणि सोशल मीडियावरील ही पोस्ट देखील एफडीआय आहे? जरूर शेअर करा जेणेकरून ही माहिती अधिकाधिक लोकांपर्यंत पोहोचू शकेल. आमच्या पोस्ट एफडीआय आणि एफआयआयमध्ये आपल्याला काही समस्या असल्यास किंवा आपल्याला या पोस्टशी संबंधित काही प्रश्न असल्यास आपण टिप्पणी देऊन आम्हाला विचारू शकता. आमची टीम नक्कीच आपल्याला मदत करेल.

शेअर करा

Leave a Comment